Uznanie małżeństwa jednopłciowego w Polsce – przełom po wyroku TSUE
Uznanie małżeństwa jednopłciowego w Polsce staje się faktem dzięki historycznym zmianom w administracji państwowej.
W związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 listopada 2025 r., polski rząd podjął konkretne kroki legislacyjne, które mają na celu pełne poszanowanie praw obywateli Unii Europejskiej do swobodnego przemieszczania się i życia rodzinnego.
Wyrok TSUE w sprawie małżeństw jednopłciowych (sygn. akt C-713/23)
Fundamentem nadchodzących zmian jest wyrok TSUE w sprawie małżeństw jednopłciowych sygn. akt C-713/23. Trybunał jednoznacznie orzekł, że każde państwo członkowskie UE, w tym Polska, ma prawny obowiązek uznawać małżeństwa osób tej samej płci, jeśli zostały one legalnie zawarte w innym kraju Wspólnoty.
Choć wyrok nie nakłada na Polskę obowiązku zmiany definicji małżeństwa w prawie krajowym, zakazuje on dyskryminacji par jednopłciowych przy transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego. Odmowa uznania takiego związku narusza bowiem zasadę równego traktowania oraz prawo do poszanowania życia prywatnego.
Pierwszy małżonek i drugi małżonek w akcie małżeństwa – nowe wzory dokumentów
Ministerstwo Cyfryzacji, realizując obowiązek prawny, przygotowało projekt rozporządzenia, który wprowadza neutralne płciowo rubryki w dokumentach urzędowych. Kluczową zmianą jest zastąpienie dotychczasowych pól „kobieta” i „mężczyzna” określeniami „pierwszy małżonek” oraz „drugi małżonek”.
Projektowane zmiany obejmują:
- Wprowadzenie rubryk „Pierwszy małżonek” oraz „Drugi małżonek” w sekcji danych osób zawierających związek.
- Aktualizację sekcji „Dane rodziców” na określenia takie jak „Ojciec pierwszego małżonka” czy „Matka drugiego małżonka”.
- Dostosowanie sekcji dotyczących nazwisk noszonych po zawarciu małżeństwa.
Działania te mają zapewnić pełną spójność z ustawą Prawo o aktach stanu cywilnego, która już teraz posługuje się ogólnym pojęciem „małżonka”.
Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci
Nowe rozporządzenie jest kluczowe, ponieważ dotychczasowe bariery techniczne uniemożliwiały sprawne procedowanie wniosków obywateli. Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci pozwoli parom na pełne korzystanie z przysługujących im uprawnień na terenie Polski.
Jak wskazuje Ministerstwo Cyfryzacji, dostosowanie systemów administracyjnych umożliwi m.in. korzystanie z:
- Świadczeń socjalnych i ubezpieczeń.
- Preferencyjnych rozliczeń podatkowych.
- Uproszczonych procedur urzędowych, eliminując traktowanie małżonków jako osoby stanu wolnego.
Kiedy zmiany wejdą w życie?
Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski poinformował 16 stycznia 2026 r., że projekt trafił do konsultacji międzyresortowych. Planuje się, że nowe przepisy wejdą w życie po 8 miesiącach od dnia ich ogłoszenia.
Termin ten wynika z konieczności przeprowadzenia skomplikowanych prac programistycznych w rejestrze stanu cywilnego, w tym testów regresji. Całkowity koszt dostosowania systemów do wymogów prawa unijnego szacowany jest na 2,8 mln zł.
Jak możemy Ci pomóc?
Prawa małżonków tej samej płci w Polsce wchodzą w nową fazę realizacji. Planujesz transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa? Nasza kancelaria specjalizuje się w ochronie praw osób LGBT i wspiera pary w procesie uznawania ich związków przed polskimi organami.
Zapraszamy do kontaktu, aby omówić przygotowanie niezbędnej dokumentacji w świetle nadchodzących zmian.
Tak, zgodnie z wyrokiem TSUE z 25 listopada 2025 r., Polska ma prawny obowiązek uznawania małżeństw osób tej samej płci, które zostały legalnie zawarte w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Choć Polska nie musi wprowadzać małżeństw jednopłciowych do swojego prawa krajowego, nie może odmówić ich uznania w celu zapewnienia obywatelom swobody przemieszczania się i osiedlania.
Nowe rozporządzenie wprowadza neutralne płciowo nazwy rubryk. Dotychczasowe określenia „Kobieta” oraz „Mężczyzna” zostaną zastąpione sformułowaniami „Pierwszy małżonek” oraz „Drugi małżonek”. Zmiany obejmą również sekcję danych rodziców (np. „Ojciec pierwszego małżonka”) oraz sekcje dotyczące nazwisk.
Ministerstwo Cyfryzacji planuje, że nowe wzory dokumentów zaczną obowiązywać po 8 miesiącach od dnia ogłoszenia rozporządzenia. Ten czas jest niezbędny na przeprowadzenie prac informatycznych w rejestrze stanu cywilnego, które umożliwią sporządzenie i wydanie dokumentów zgodnych z nowym wzorem.
Dostosowanie dokumentów pozwoli parom jednopłciowym na korzystanie z pełni praw wynikających z zawarcia związku małżeńskiego na terenie UE. Obejmuje to m.in.: gwarancję równego traktowania przez polskie państwo; możliwość korzystania ze świadczeń, ubezpieczeń oraz wspólnego rozliczania podatków; znaczne uproszczenie procedur urzędowych i administracyjnych.
Nie. Trybunał Sprawiedliwości UE podkreślił, że regulacje dotyczące małżeństwa należą do kompetencji państw członkowskich. Polska nie ma obowiązku umożliwiania zawierania małżeństw osób tej samej płci na swoim terytorium, a jedynie obowiązek uznawania takich związków zawartych legalnie w innym kraju UE. Działania rządu są realizacją obowiązku prawnego, a nie zmianą krajowej definicji małżeństwa.
